Een blogger, onderneemster met een rugzakje. Veel kennis van soorten diagnoses en problematiek. Wel wat autistische trekjes, maar geen autisme. Mode en beauty is leuk, maar is er ook meer in het leven;) waar ik dus ook over blog en vindt dat meer aandacht voor mag komen.

De laatste jaren is er een duidelijke verschuiving zichtbaar in hoe er over autisme wordt gesproken. Waar het vroeger een onderwerp was waar weinig mensen openlijk over praatten, is het nu volop aanwezig in gesprekken op sociale media, in podcasts en in artikelen. Daardoor ontstaat bij sommigen het gevoel dat autisme “hip” is geworden of zelfs een soort trend.

Die indruk is begrijpelijk, maar ook misleidend. Autisme zelf is niet veranderd; wat wél veranderd is, is de manier waarop we het herkennen, benoemen en accepteren. In dit artikel wordt uitgebreid uitgelegd waar die perceptie vandaan komt en waarom het belangrijk is om nuance aan te brengen.

Wat is autisme eigenlijk?

Autisme, officieel bekend als Autismespectrumstoornis, is een neurologische ontwikkelingsstoornis die invloed heeft op hoe iemand informatie verwerkt, communiceert en prikkels ervaart. Het wordt “spectrum” genoemd omdat de kenmerken sterk kunnen variëren van persoon tot persoon.

Sommige mensen hebben vooral moeite met sociale interactie, terwijl anderen juist sterk gevoelig zijn voor geluid, licht of drukte. Er zijn ook mensen die uitblinken in analytisch denken, detailgericht werken of het herkennen van patronen. Dit maakt dat autisme zich niet in één stereotype laat vangen.

Belangrijk om te begrijpen is dat autisme aangeboren is en levenslang blijft. Het is geen fase, geen trend en geen eigenschap die je “even aanneemt”.

Waarom lijkt autisme steeds vaker voor te komen?

Een van de belangrijkste redenen dat autisme zichtbaarder is geworden, is dat we het tegenwoordig beter herkennen. In het verleden werd autisme vaak alleen gediagnosticeerd bij jonge jongens met vrij duidelijke en klassieke kenmerken. Denk aan sociale terugtrekking, moeite met communicatie en repetitief gedrag.

Inmiddels weten we dat dit beeld veel te beperkt was. Ook vrouwen, volwassenen en mensen met subtielere kenmerken kunnen autistisch zijn. Juist deze groepen werden jarenlang over het hoofd gezien. Nu er meer kennis is, worden zij alsnog herkend en gediagnosticeerd. Dat zorgt voor een zogenoemde “inhaalslag”, waardoor het lijkt alsof het aantal mensen met autisme plotseling stijgt.

Daarnaast is de wetenschap vooruitgegaan. Binnen vakgebieden zoals Psychiatrie en Psychologie is er meer aandacht gekomen voor variatie in gedrag en breinwerking. Diagnostische criteria zijn breder geworden, waardoor meer mensen binnen het spectrum vallen dan vroeger het geval was.

Wat hier belangrijk is: het gaat niet om een explosieve toename van autisme zelf, maar om een verbetering in herkenning en begrip.

De rol van sociale media en online cultuur

Sociale media hebben een enorme invloed op hoe we naar mentale gezondheid kijken. Platforms zoals TikTok en Instagram staan vol met persoonlijke verhalen van mensen die vertellen over hun ervaringen met autisme.

Voor veel mensen is dat waardevol. Ze herkennen zichzelf in verhalen van anderen en voelen zich minder alleen. Iemand die altijd moeite had met drukke sociale situaties, kan ineens begrijpen waar dat vandaan komt. Dat kan opluchtend zijn en zelfs een eerste stap richting professionele hulp.

Tegelijkertijd zit hier ook een keerzijde aan. In korte video’s worden complexe diagnoses soms versimpeld tot herkenbare lijstjes met eigenschappen. Daardoor kan het lijken alsof alledaags gedrag – zoals behoefte aan structuur of gevoeligheid voor prikkels – automatisch betekent dat iemand autistisch is.

Dit draagt bij aan het idee dat autisme “overal” is en misschien zelfs een soort label wordt dat makkelijk wordt aangenomen. In werkelijkheid is een diagnose veel complexer en vereist die uitgebreid onderzoek door professionals.

Neurodiversiteit: een andere manier van kijken

Een belangrijke ontwikkeling in het denken over autisme is de opkomst van het concept Neurodiversiteit. Dit idee stelt dat verschillen in hoe mensen denken en informatie verwerken een normaal onderdeel zijn van menselijke diversiteit.

Waar autisme vroeger vooral werd gezien als een stoornis die behandeld moest worden, wordt het nu vaker benaderd als een andere manier van functioneren. Dat betekent niet dat de uitdagingen verdwijnen, maar wel dat er meer aandacht is voor sterke kanten en talenten.

Voor sommige mensen maakt deze benadering het aantrekkelijker om zich met autisme te identificeren. Het biedt een kader om jezelf beter te begrijpen en kan bijdragen aan acceptatie, zowel van jezelf als van anderen.

Toch is het belangrijk om hier kritisch op te blijven. Een positieve benadering is waardevol, maar mag niet doorslaan in het romantiseren van autisme. Voor veel mensen brengt het namelijk ook serieuze uitdagingen met zich mee in het dagelijks leven.

De invloed van de moderne samenleving

De wereld waarin we leven is de afgelopen decennia ingrijpend veranderd. We worden constant blootgesteld aan prikkels: notificaties, sociale verwachtingen, drukke omgevingen en een hoge prestatiedruk.

Voor mensen die gevoelig zijn voor prikkels of moeite hebben met sociale complexiteit, kan dit extra belastend zijn. Daardoor vallen bepaalde kenmerken sneller op dan vroeger. Iemand die in een rustige omgeving prima functioneerde, kan in de huidige maatschappij tegen grenzen aanlopen.

Dit leidt er ook toe dat meer mensen hulp zoeken voor klachten zoals stress, overprikkeling of burn-out. Tijdens zo’n traject kan blijken dat autisme een onderliggende rol speelt. Opnieuw draagt dit bij aan de indruk dat autisme “toeneemt”, terwijl het in feite gaat om betere herkenning in een veranderde context.

Is autisme een modewoord geworden?

In het dagelijks taalgebruik wordt het woord “autistisch” soms losjes gebruikt. Mensen zeggen bijvoorbeeld dat ze “een beetje autistisch” zijn omdat ze van structuur houden of moeite hebben met small talk.

Dit soort uitspraken lijken onschuldig, maar kunnen een vertekend beeld geven. Autisme is geen verzameling losse eigenschappen die iedereen in meer of mindere mate heeft. Het is een samenhangend patroon van kenmerken dat het dagelijks functioneren beïnvloedt.

Wanneer het woord te makkelijk wordt gebruikt, bestaat het risico dat de ernst van autisme wordt onderschat. Voor mensen die daadwerkelijk autistisch zijn, kan dit frustrerend zijn, omdat hun ervaringen daardoor minder serieus genomen worden.

Waarom voelt het alsof het “hip” is?

Het gevoel dat autisme “hip” is geworden, komt voort uit een combinatie van factoren. De zichtbaarheid is enorm toegenomen, mede door sociale media en openheid in de samenleving. Tegelijkertijd wordt er vaker gesproken over talenten en sterke kanten, wat een positiever beeld creëert dan vroeger.

Daarnaast speelt identiteit een grotere rol in de huidige cultuur. Mensen zoeken naar manieren om zichzelf te begrijpen en te definiëren. Een diagnose kan daarbij helpen, omdat het woorden geeft aan ervaringen die eerder moeilijk te plaatsen waren.

Dit alles samen kan de indruk wekken dat autisme een soort trend is. In werkelijkheid gaat het om een verschuiving in bewustzijn en acceptatie, niet om een verandering in de kern van wat autisme is.

Kritische kanttekeningen

Hoewel de toegenomen aandacht voor autisme veel positieve kanten heeft, is het belangrijk om kritisch te blijven. Niet iedereen die zich herkent in bepaalde kenmerken is automatisch autistisch. Zelfdiagnose op basis van online content kan misleidend zijn en soms zelfs schadelijk, omdat het andere problemen kan verhullen.

Een officiële diagnose is een zorgvuldig proces dat verder gaat dan herkenning alleen. Het vraagt om professionele beoordeling, waarbij gekeken wordt naar iemands volledige ontwikkeling, gedrag en functioneren in verschillende situaties.

Ook is het belangrijk om te voorkomen dat autisme wordt gebagatelliseerd. Meer openheid en acceptatie zijn waardevol, maar mogen niet ten koste gaan van begrip voor de echte uitdagingen waar mensen mee te maken hebben.

Autisme is niet “hip” geworden in de zin van een trend of modeverschijnsel. Wat we zien, is een samenleving die beter begrijpt wat autisme is, die er opener over praat en die meer ruimte biedt voor verschillen tussen mensen.

De toegenomen zichtbaarheid kan de indruk wekken dat het ineens overal is, maar in werkelijkheid gaat het om herkenning, bewustwording en acceptatie. Dat is op zichzelf een positieve ontwikkeling, zolang we de complexiteit en realiteit van autisme blijven respecteren.

Autisme is geen label dat je zomaar aanneemt en geen identiteit die je kiest omdat het populair is. Het is een fundamentele manier waarop iemands brein werkt – met zowel uitdagingen als unieke perspectieven.