De uitspraak dat “autisme een trend is geworden” hoor je de laatste jaren steeds vaker. Vooral op social media lijkt het soms alsof iedereen zich herkent in kenmerken van autisme of erover praat. Dat roept vragen op: is er echt sprake van een toename, of lijkt dat alleen zo? Het korte antwoord is dat autisme zelf geen trend is, maar dat de manier waarop we het begrijpen, herkennen en bespreken wél sterk veranderd is.
Om dat goed te begrijpen, is het belangrijk om verder te kijken dan alleen het aantal diagnoses. De stijging die we zien, heeft namelijk meerdere oorzaken die samen het beeld creëren dat autisme “ineens overal is”.
Wat bedoelen mensen als ze zeggen dat autisme een trend is?
Wanneer mensen zeggen dat autisme een trend is, bedoelen ze meestal niet letterlijk dat het een modeverschijnsel is zoals kleding of muziek. Wat ze vaak bedoelen, is dat het onderwerp plotseling veel zichtbaarder is geworden. Op platforms zoals TikTok en Instagram delen mensen massaal hun ervaringen, herkenbare situaties en persoonlijke verhalen.
Die zichtbaarheid kan de indruk wekken dat het aantal mensen met autisme enorm is toegenomen. In werkelijkheid gaat het vaak om een combinatie van meer openheid en betere herkenning. Wat vroeger onbesproken bleef, wordt nu gedeeld en besproken.
Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek geeft ongeveer 3% van de Nederlanders aan een autismespectrumstoornis te hebben. Dat is hoger dan oudere schattingen, maar experts benadrukken dat deze stijging niet automatisch betekent dat autisme zelf ineens veel vaker voorkomt.
Waarom lijkt het alsof steeds meer mensen autisme hebben?
De toename in zichtbaarheid en diagnoses heeft verschillende oorzaken die elkaar versterken. Een van de belangrijkste is dat onze kennis over autisme de afgelopen decennia enorm is verbeterd.
Betere herkenning en bredere definitie
Waar autisme vroeger vooral werd geassocieerd met duidelijke en vaak zware beperkingen, begrijpen we nu dat het een spectrum is. Dat betekent dat het zich op veel verschillende manieren kan uiten, van heel zichtbaar tot subtiel.
Daardoor worden tegenwoordig ook mensen herkend die vroeger geen diagnose zouden hebben gekregen. Denk bijvoorbeeld aan vrouwen of volwassenen die jarenlang met klachten rondliepen zonder te weten waar die vandaan kwamen. Onderzoek laat zien dat een groot deel van de stijging in diagnoses te verklaren is door deze verbeterde inzichten en diagnostiek.
De invloed van social media
Social media speelt een grote rol in hoe we autisme waarnemen. Op platforms zoals TikTok worden korte video’s gedeeld waarin mensen hun gedrag of ervaringen koppelen aan autisme. Veel van die content is herkenbaar en laagdrempelig, waardoor kijkers zich erin kunnen herkennen.
Dat heeft een positieve kant: het verlaagt het stigma en zorgt ervoor dat mensen zich minder alleen voelen. Tegelijkertijd kan het ook leiden tot verwarring. Niet elk herkenbaar kenmerk betekent namelijk dat iemand autisme heeft. Hierdoor ontstaat soms het idee dat “iedereen een beetje autistisch is”, terwijl dat niet klopt in medische zin.
Meer ruimte voor mentale gezondheid
Een andere belangrijke factor is dat mentale gezondheid in het algemeen serieuzer wordt genomen. Waar er vroeger minder over werd gesproken, is er nu meer begrip en aandacht.
Organisaties zoals de Nederlandse Vereniging voor Autisme benadrukken dat deze ontwikkeling positief is. Mensen durven sneller hulp te zoeken en krijgen eerder een verklaring voor hun gedrag of uitdagingen. Dat leidt vanzelfsprekend tot meer diagnoses, maar dat betekent niet dat de onderliggende aandoening nieuw is.
De rol van de moderne samenleving
De manier waarop onze samenleving is ingericht, speelt ook een rol in hoe zichtbaar autisme is. Het leven is drukker, sneller en prikkelrijker geworden. Denk aan constante online aanwezigheid, prestatiedruk en sociale verwachtingen.
Eigenschappen die passen bij autisme, zoals gevoeligheid voor prikkels of moeite met sociale interactie, vallen daardoor sneller op en kunnen ook meer problemen veroorzaken dan vroeger. Wat ooit als “een beetje anders” werd gezien, krijgt nu eerder een naam en een verklaring.
Is er dan helemaal geen echte toename?
Dat is een lastige vraag, en wetenschappers zijn daar voorzichtig mee. Sommige studies suggereren dat er mogelijk een lichte toename is, maar het grootste deel van de stijging wordt verklaard door betere herkenning, veranderde definities en meer bewustzijn.
Met andere woorden: het is waarschijnlijk dat autisme altijd al in vergelijkbare mate aanwezig was, maar dat we het simpelweg niet zo goed zagen of benoemden als nu.
Waarom voelt het dan toch als een hype?
Het gevoel dat autisme een hype is, ontstaat vooral door hoe zichtbaar het onderwerp is geworden. Wanneer je regelmatig content ziet over hetzelfde onderwerp, lijkt het al snel groter dan het daadwerkelijk is.
Daarnaast speelt mee dat mensen zichzelf vaker herkennen in bepaalde kenmerken en zich daarmee identificeren. Dat betekent niet automatisch dat ze een diagnose hebben, maar wel dat het onderwerp leeft.
Die combinatie van herkenning, zichtbaarheid en openheid zorgt ervoor dat autisme soms als een “trend” wordt ervaren, terwijl het in werkelijkheid gaat om een verschuiving in bewustzijn
De uitspraak dat autisme een trend is, doet geen recht aan de werkelijkheid. Het suggereert dat het iets tijdelijks of oppervlakkigs is, terwijl het in feite gaat om een neurologische variatie die altijd al heeft bestaan.
Wat we nu zien, is geen hype, maar een ontwikkeling. We begrijpen autisme beter, herkennen het vaker en praten er openlijker over. Dat is op zichzelf een positieve verandering, omdat het leidt tot meer begrip en ondersteuning.
Tegelijkertijd is het belangrijk om kritisch te blijven, zeker in een tijd waarin informatie zich snel verspreidt. Niet alles wat op social media wordt gedeeld, is volledig of juist. Een goede balans tussen herkenning en professionele diagnose blijft essentieel.
Uiteindelijk is autisme geen trend, maar een onderdeel van menselijke diversiteit dat steeds zichtbaarder wordt in een wereld die langzaam leert om verschillen beter te begrijpen.
Meer lezen over bekende Nederlandse vrouwen met autisme?
